Techniek en opbouw
Zo is een sedumdak opgebouwd, laag voor laag
Een sedumdak is meer dan een groene mat op je dak. Daaronder liggen zes lagen die elk een eigen taak hebben: je dak beschermen, water vasthouden, het teveel afvoeren en de sedum laten wortelen. Hier lees je hoe dat werkt, welke normen erbij horen en waar wij op letten.
De lagen van onder naar boven
We werken met de systemen van Sempergreen; de cijfers op deze pagina komen uit hun systeemgegevens. Je bestaande dakbedekking blijft liggen. Daarop leggen we:
Wortelwerende folie. Een kunststof folie van 0,5 mm die wortels tegenhoudt. Sedum heeft korte wortels, maar die zoeken altijd vocht, ook in de naden van je dakbedekking. De folie leggen we met een ruime overlap, zodat er geen naad openligt.
Beschermdoek. Een stevig vlies van 300 gram per m². Het beschermt de folie en je dakbedekking tegen beschadiging, tijdens het leggen en daarna.
Drainagelaag. Een kunststof laag van ongeveer 2 cm. Hij houdt een deel van het regenwater vast als voorraad voor droge dagen en voert het teveel af naar de afvoer, zodat de wortels nooit in het water staan.
Filtervlies. Een dun vlies van 130 gram per m². Het laat water door, maar houdt de fijne deeltjes van het substraat tegen. Zo slibt de drainagelaag niet dicht.
Substraat. Ongeveer 5 cm daktuinsubstraat. Dat is geen tuinaarde, maar een luchtig mengsel van vooral steenachtig materiaal, zoals lava en kleikorrels, met een klein deel organisch materiaal. Het houdt water en voeding vast en de sedum wortelt erin.
Sedummixmat. Een voorgekweekte mat van 60 bij 200 cm, gekweekt met minstens 12 soorten sedum (in elke mat zitten er 6 tot 8). Bij levering is hij al voor minstens 95% begroeid, dus je dak is direct groen. In de eerste weken groeien de wortels door in het substraat.
Martin en Urbain: “Rommelig plaatsen zien we ook wel veel. De onderlagen lopen niet goed over elkaar heen of sluiten niet goed aan.” Daarom letten we bij elke laag op de overlap en de aansluiting.
Bij een lichtgewicht sedumdak zijn het vijf lagen: een substraatrol van minerale wol vervangt substraat en filtervlies. Daardoor weegt het dak vol water veel minder.
Waarom wij een sedummixmat leggen, en geen losse cassettes
Je kunt een sedumdak op twee manieren leggen: met een voorgekweekte sedummixmat, of met cassettes. Dat zijn losse kunststof bakjes met substraat en sedum, die je naast elkaar op je dak zet. Veel mensen denken dat je met een paar bakjes klaar bent. Onze ervaring is anders: een sedummixmat groeit mooier.
- Eén doorlopende groene laag. De matten sluiten op elkaar aan en de wortels groeien door in één laag substraat over je hele dak. Water en voeding verdelen zich zo gelijkmatig.
- Geen raster van bakjes. Bij cassettes liggen er overal randen tussen de bakjes. Het duurt even voordat de sedum daaroverheen groeit, en tot die tijd zie je het patroon. Een mat ligt meteen als één geheel.
- Direct groen. De mat komt voor minstens 95% begroeid van de kwekerij. Je kijkt op de dag van de aanleg al op een groen dak.
- Gemaakt voor elke vorm. Een mat snijden we op maat langs randen, afvoeren en lichtkoepels. Zo loopt het groen netjes door tot aan de grindstrook.
Cassettes hebben ook een voordeel: je kunt ze los optillen. Dat kan handig zijn rond een installatie die vaak bereikbaar moet zijn. Speelt dat op jouw dak, dan bespreken we het. Voor de rest leggen wij standaard de sedummixmat van Sempergreen, omdat die op de lange termijn het mooiste dak geeft.
Hoe zwaar is welk systeem?
Een sedumdak weeg je altijd verzadigd: helemaal vol water, na een flinke bui. Dit zijn de gegevens voor een plat dak (0 tot 5 graden):
| Systeem | Dikte | Gewicht vol water | Waterberging |
|---|---|---|---|
| Ons standaarddak (drainage 2 cm) | 10,5 cm | 91 kg/m² | 27,5 l/m² |
| Standaard met drainage 2,5 cm | 11 cm | 102 kg/m² | 35 l/m² |
| Standaard met drainage 4 cm | 12,5 cm | 115 kg/m² | 45,7 l/m² |
| Lichtgewicht, substraatrol 4 cm | 9 cm | 54 kg/m² | 34 l/m² |
| Lichtgewicht, substraatrol 2 cm | 7 cm | 40 kg/m² | 22 l/m² |
Op een hellend dak wordt het pakket iets anders opgebouwd en zwaarder. Ons standaarddak weegt op 5 tot 20 graden 102 tot 107 kilo per m², het lichte systeem 60 tot 66 kilo.
Een dikkere drainagelaag houdt meer water vast, maar maakt het dak zwaarder. Moet een dak veel water bergen, zoals soms bij een VvE, dan rekenen we vooraf uit welke opbouw past. Kan mijn dak het gewicht dragen?
Wat het dak met regenwater doet
Een sedumdak houdt eerst water vast: in de bladeren van de sedum, in het substraat en in de drainagelaag. Ons standaarddak houdt zo ongeveer 27,5 liter per m² vast. Op een aanbouw van 30 m² is dat tot zo'n 825 liter.
Wat het dak niet vasthoudt, loopt langzaam af. Sempergreen geeft ons standaarddak op een plat dak een afvoercoëfficiënt van 0,4: hoe lager, hoe minder water er tijdens een hoosbui tegelijk naar het riool stroomt.
Waterberging en subsidie
Sommige gemeenten stellen eisen aan de opbouw als je subsidie wilt:
- Nijmegen: minstens 25 liter waterberging per m². Ons standaarddak houdt ongeveer 27,5 liter vast.
- Ede: minstens 40 mm substraat. Ons standaarddak heeft ongeveer 50 mm.
- Wageningen: een hoger bedrag voor een biodivers dak, bijvoorbeeld met minstens 50 liter waterberging per m². Daar is een dikker pakket voor nodig.
Beide staan in je offerte; de aanvraag doe je zelf. Subsidie per gemeente.
Helling: graden en procenten
Ook een plat dak loopt een beetje af, zodat het water naar de afvoer stroomt. Dat heet afschot. Vakbronnen noemen voor een groen dak minstens 2 tot 3 procent afschot, zodat overtollig water snel weg kan. Een dak zonder afschot is een speciaal geval, omdat er water kan blijven staan.
Onze sedumsystemen kunnen op daken van 0 tot ongeveer 20 graden, ongeveer 36 procent. Tussen 5 en 20 graden gebruiken we een opbouw die voor die helling bedoeld is. Steiler, tot 45 graden, kan alleen met een speciaal systeem en na overleg.
Ter vergelijking: 2 procent is ongeveer 1 graad, 5 graden is ongeveer 9 procent en 15 graden ongeveer 27 procent. Zelf de helling meten.
Randen, afvoer en grindstrook
- Grind langs de randen. Tussen het groen en de dakrand komt een strook grind van grove stenen. Die houdt het substraat op zijn plek, zodat er niets in de goot spoelt, en de sedum groeit niet in je dakrand of tegen een opstaande muur.
- Vrije afvoer. Rond elke afvoer houden we grind vrij, zodat die niet dichtgroeit. Waar het nodig is, komt er een bladvanger of een controleput op, zodat we de afvoer bij elk onderhoud kunnen nakijken.
Wortelvastheid en NEN-EN 13948
Waterdicht is niet hetzelfde als wortelvast. Een dakbedekking kan jaren droog blijven en toch wortels doorlaten. Daarom bestaat er een aparte norm: NEN-EN 13948. Dat is de Europese testmethode die bepaalt of een dakbaan bestand is tegen worteldoorgroei.
Bij die test liggen dakbanen in een kas in bakken met aarde, waarin twee jaar lang vuurdoorns groeien. Daarna wordt gekeken of er wortels door de baan of de naden zijn gegroeid. Dakbanen die bedoeld zijn voor begroeide daken hebben deze test nodig voor hun CE-markering. De Europese ervaring met de test is duidelijk: de naden zijn het zwakste punt.
Wat betekent dat voor jouw dak?
- Veel bitumen op oudere daken is nooit als wortelvast getest, en dat zie je aan de buitenkant niet.
- Daarom leggen we altijd een wortelwerende folie, ook als je dakbedekking nog prima is. Dan weet je het zeker.
- Er bestaat geen wettelijke leeftijdsgrens voor dakbedekking onder een groen dak. Wij hanteren zelf 10 jaar: is je dakbedekking ouder, laat dan eerst een dakdekker kijken. Wij geven je graag een nummer.
In Duitsland is de FLL-richtlijn voor groendaken al jaren de maatstaf, met een eigen worteltest. Daar geldt: een dakbedekking die niet wortelvast is, krijgt een aparte wortelwering. De Nederlandse bewerking van die richtlijn is de VBB-FLL-norm van de Vereniging Bouwwerk Begroeners.
Oude bitumen, zink en grind
Oude bitumen
Oude bitumen (dakleer) krijgt krimpscheuren en blazen, en juist daar zoeken wortels hun weg. Daarom leggen we alleen sedum op bedekking die nog lang meegaat. Hoe oud is je dakbedekking?
Zink, koper en lood
Op zink, koper of lood leggen we geen sedum. Bij zink raden we het af vanwege mogelijke wortelgroei in de naden.
Grind
Grind ligt op veel platte daken als ballast of als bescherming tegen de zon. Een sedumdak neemt beide rollen over. Meestal gaat het grind er dus af. Grind verwijderen en afvoeren kan altijd, maar gaat op nacalculatie.
Brand
Voor nieuwbouw eist het Besluit bouwwerken leefomgeving dat de bovenkant van een dak niet brandgevaarlijk is, getest volgens NEN 6063. Voor lage gebouwen ver van de perceelgrens geldt een uitzondering.
Sempergreen heeft sedumsystemen laten testen op brand van buitenaf, zoals vliegvuur. Ons standaarddak op een plat dak en de lichtgewicht varianten staan in hun systeemgegevens met de Europese klasse Broof(t1).
In de Duitse vakpraktijk houdt men voor lichtkoepels en gevels met ramen minstens 50 cm vrij van planten. Wij houden rond lichtkoepels, doorvoeren en afvoeren ook altijd grind vrij.
Wind
Op een plat dak trekt de wind het hardst aan de hoeken en de randen. Een sedumdak blijft liggen door zijn eigen gewicht; aan de randen geeft de grindstrook extra gewicht en houvast.
Hoe je dakbedekking zelf vastzit, valt onder NEN 6707, de norm voor de bevestiging van dakbedekkingen. Dat is het vak van de dakdekker.
- Ligt je dakbedekking los, met grind als ballast? Dan kijken we of het sedumdak genoeg gewicht geeft. Bij een lichtgewicht dak is dat minder vanzelfsprekend.
- Hoog gebouw of groot dak? Dan laten we de belasting door de wind narekenen.
- Twijfel? Eerst een dakdekker; wij geven je graag een nummer.
Normen en richtlijnen op een rij
| Norm of richtlijn | Waar het over gaat |
|---|---|
| NEN-EN 13948 | Testmethode voor de weerstand van dakbanen tegen worteldoorgroei |
| CEN/TS 17986 | Regels om testresultaten door te trekken naar vergelijkbare dakbanen; noemt de naden als kritisch punt |
| FLL-richtlijn en VBB-FLL-norm | Richtlijn voor het ontwerpen, aanleggen en onderhouden van groene daken, uit Duitsland, met een Nederlandse bewerking |
| NEN 6063 | Bepaalt of de bovenkant van een dak brandgevaarlijk is |
| Broof(t1) | Europese klasse voor een dak dat brand van buitenaf goed weerstaat |
| NEN 6707 | Bevestiging van dakbedekkingen, onder meer tegen wind |
Wij zijn geen dakdekker en geen constructeur. Voor de dakbedekking geven we je graag een nummer; een constructieberekening laten we maken door een constructeur.
Vragen over de opbouw
Uit welke lagen bestaat een sedumdak?
Van onder naar boven: een wortelwerende folie, een beschermdoek, een drainagelaag, een filtervlies, een laag substraat en de sedummixmat. Langs de rand komt een strook grind. Bij een lichtgewicht dak zijn het vijf lagen: een substraatrol van minerale wol vervangt substraat en filtervlies.
Waarom een wortelwerende folie als mijn dak al waterdicht is?
Waterdicht is niet hetzelfde als wortelvast. Veel oudere dakbedekking is niet getest op worteldoorgroei, en de naden zijn de zwakke plek. De folie houdt de wortels weg van je dakbedekking. Wij leggen hem altijd.
Wat is NEN-EN 13948?
De Europese testmethode die bepaalt of een dakbaan bestand is tegen wortels. De baan wordt in een kas getest met planten die twee jaar lang proberen erdoorheen te groeien. Dakbanen voor begroeide daken hebben die test nodig voor hun CE-markering.
Hoeveel afschot heeft een sedumdak nodig?
Een licht afschot, zodat het water naar de afvoer loopt. Vakbronnen noemen voor een groen dak minstens 2 tot 3 procent. Blijft er nu al water op je dak staan, laat dat dan eerst door een dakdekker oplossen.
Is een sedumdak brandgevaarlijk?
Een goed aangelegd sedumdak niet. Sempergreen heeft systemen laten testen voor brand van buitenaf, met de Europese klasse Broof(t1) als uitkomst. Rond lichtkoepels en afvoeren houden we een strook grind vrij van planten.
Kan een sedumdak wegwaaien?
Een goed gelegd sedumdak is zwaar genoeg om te blijven liggen. De wind trekt het hardst aan de hoeken en randen; daar komt een strook grind die extra gewicht geeft. Ligt je dakbedekking los, dan kijken we eerst of het sedumdak genoeg gewicht geeft.
Bronnen: Sempergreen, systeemkiezer (dikte, verzadigd gewicht, waterberging, afvoercoëfficiënt en brandklasse per systeem) en installatie-instructie; Kiwa, worteldoorgroeibestandheid volgens NEN-EN 13948; CEN/TS 17986 (2023); Baunetz Wissen, groendaken: bouwfysica, afschot en brandbeveiliging; Vereniging Bouwwerk Begroeners, VBB-FLL-norm; Besluit bouwwerken leefomgeving, art. 4.47; NEN 6707.
Past een sedumdak op jouw dak?
Stuur een paar foto's. Binnen 2 werkdagen heb je een vaste prijs, meestal zonder dat we hoeven langs te komen. Je dakcheck en je offerte zijn gratis en vrijblijvend.